Γλώσσα

Πρόκειται για το σύνολο των καθιερωμένων συμβόλων και κανόνων που μορφοποιούνται σε λέξεις και προτάσεις και με το οποίο ο άνθρωπος επικοινωνεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.

Αποτελεί το κυριότερο μέσο επικοινωνίας. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα «η γλώσσα είναι φωναχτή σκέψη και η σκέψη σιωπηλός λόγος».

Παράγοντες διαμόρφωσης γλώσσας

   · Φυσικό περιβάλλον-κλιματολογικές συνθήκες

   · Κοινωνικές συνθήκες (υλική υποδομή, αξίες, πολίτευμα)

   · Παιδεία (σχολική κι ευρύτερη)

   · Οι γλώσσες που μιλιούνται σε γειτονικές περιοχές

   · Τεχνολογική πρόοδος

   · Ο λόγος των Μ.Μ.Ε.

   · Το χάσμα των γενεών

Αξία της γλώσσας

   · Σε κοινωνικό επίπεδο οδηγεί στην κοινωνικοποίηση του ατόμου, τη συνεργασία, τη συνεννόηση των ανθρώπων, την κοινωνική αρμονία.

  · Σε πνευματικό επίπεδο η γλώσσα είναι το μέσο μεταβίβασης γνώσης και εμπειρίας. Οδηγεί στην πνευματική καλλιέργεια αφού οξύνει την αντίληψη, βοηθά στην εμβάθυνση και τη σαφήνεια, ανοίγει νέους γνωστικούς ορίζοντες.

   · Σε ψυχικό επίπεδο το άτομο καλλιεργείται ψυχικά αφού με τη γλώσσα έρχεται σ’ επαφή με τα συναισθήματα των άλλων, ορίζει τα δικά του και τα εξωτερικεύει.

   · Σε εθνικό-πολιτιστικό επίπεδο η γλώσσα αποτελεί το συνδετικό κρίκο μεταξύ παρελθόντος-παρόντος. Καθορίζει την ταυτότητα ενός λαού, τον διαφοροποιεί από τους υπόλοιπους και επιδρά καθοριστικά στη δημιουργία του πολιτισμού του.

 · Σε πολιτικό επίπεδο συμβάλλει στην ανταλλαγή πολιτικών απόψεων, την καλλιέργεια της επιχειρηματολογίας, τη συναίνεση ή διαφοροποίηση σε πολιτικά ζητήματα βάσει διαλόγου

Γλωσσική κρίση-πενία

Τα χαρακτηριστικά της γλωσσικής υποβάθμισης είναι: 

το φτωχό λεξιλόγιο, 

- η συνεχής επανάληψη των ίδιων λέξεων, 

- η αλλαγή στο νόημα λέξεων, 

- η αντικατάσταση της κυριολεκτικής σημασίας των λέξεων με στερεότυπες εκφράσεις, 

- η αδυναμία σύνδεσης φράσεων ή προτάσεων μεταξύ τους, 

- η εισβολή ξένων λέξεων στην εκφορά αλλά και στη γραφή του λόγου.

Αίτια Γλωσσικής κρίσης

   · Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η επιβολή κωδικοποιημένης και ξενόγλωσσης ορολογίας

   · Η κυριαρχία της εικόνας σ’ όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας εξασθενίζει τη δυνατότητα άσκησης και καλλιέργειας της γλώσσας

  · Οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής που περιορίζουν την επικοινωνία

   · Η εξειδίκευση που δεν επιτρέπει την επαφή με τη γλώσσα ευρύτερα αλλά μόνο με τη γλώσσα της ειδικότητας

   · Η αδυναμία επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων και η συνακόλουθη αποξένωσή τους

   ·  Η ελλιπής και μονομερής παιδεία

   · Η απομάκρυνση από το διάβασμα

   · Η δυσκαμψία του λόγου των Μ.Μ.Ε.  και η αδιαφορία για σωστή έκφραση και διατύπωση του λόγου.

Στην Ελλάδα ειδικότερα το γλωσσικό πρόβλημα ενισχύεται κι από τους ακόλουθους παράγοντες:

   · Η ιδιομορφία της ελληνικής γλωσσικής πραγματικότητας λόγω «γλωσσικού ζητήματος», δηλ. της διαμάχης μεταξύ δημοτικιστών και υποστηρικτών της καθαρεύουσας (το 1976 καθιερώθηκε η δημοτική γλώσσα στην εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση)

   · Η κυριαρχία της αγγλικής γλώσσας σε διεθνές επίπεδο

   · Η ξενομανία

Προτάσεις αντιμετώπισης γλωσσικής κρίσης

  · Καλλιέργεια της γλωσσικής ικανότητας απ’ όλους τους φορείς κοινωνικοποίησης και παιδείας

 · Ορθή και δημιουργική εκμάθηση της γλώσσας στην εκπαίδευση

   · Σωστή χρήση της γλώσσας από τα Μ.Μ.Ε.

   · Συνεχής προσπάθεια για καλλιέργεια του διαλόγου σ’ όλα τα επίπεδα της ατομικής και συλλογικής ζωής

   · Κίνητρα για τη συγγραφή αξιόλογων βιβλίων και προβολή του βιβλίου ως αξία

   · Προσαρμογή της γλώσσας στις ανάγκες της εποχής αλλά με σεβασμό στη γλωσσική κληρονομιά και τη βασική γλωσσική δομή

   · Σεβασμός στη μητρική γλώσσα κάθε ομάδας ή εθνότητας

Χαρακτηριστικά  γλώσσας των νέων

  · Πρόσμιξη ξένων λέξεων λόγω γλωσσομάθειας και της ειδικής ορολογίας της τεχνολογίας (π.χ. των Η/Υ)

  · Αδιαφορία για τους κανόνες γραμματικής και συντακτικού με αποτέλεσμα της διαμόρφωση μιας γλώσσας γεμάτης με σολοικισμούς, ασυναρτησίες και εκφράσεις χωρίς νόημα

   · Υβριστικό λεξιλόγιο, βωμολοχίες, εκχυδαϊσμός γλώσσας

  · Η γλώσσα ως μέσο αμφισβήτησης και αντίδρασης στο κοινωνικό κατεστημένο

   · Συνοπτικός και συνθηματικός λόγος